Wiatrakowo 2016 Sprawozdanie Drukuj Email

XVI ZLOT FILOZOFICZNY W WIATRAKOWIE

PRZYJA?? A NIEPRZYJA??

22 – 23 pa?dziernika 2016

Organizatorzy: prof. dr hab. Jadwiga Mizi?ska, ataman zlotowy Andrzej Sikora

22 pa?dziernika

Zlot otworzy?a prof. dr hab. Jadwiga Mizi?ska. Powita?a zebranych i zaprezentowa?a temat spotkania. Nast?pnie przedstawi?a uczestników Zlotu. Poprosi?a dr hab. Piotra Skudrzyka, prof. nadzw. o  przewodniczenie obradom.

Prof. Skudrzyk wyrazi? nadziej?, ?e pomimo jesiennej aury zewn?trznej, atmosfera wewn?trz b?dzie przyjazna i odda? g?os prelegentom.

Prof. Stefan Symotiuk: Czy mo?na by? przyjacielem samego siebie?

W tradycji greckiej mamy pocz?tki hierarchicznych i demokratycznych wizji spo?ecze?stwa. Ta  pierwsza wywodzi si? od Platona. Czynnikiem niezb?dnym dla istnienia spo?ecze?stwa hierarchicznego jest mi?o??. Drog? Platona pod??y?o chrze?cija?stwo, w którym mi?o?? odgrywa istotn? rol?. Arystoteles w Etyce nikomachejskiej wykazuje sk?onno?ci demokratyczne, u podstaw których le?y przyja??, szacunek.

Na czym polega przyja??? Samo s?owo oznacza bycie przy ja?ni, „jestem obok”. Ja jest decyzyjne, ja?? pochodzi od jarzenia si?. W ognisku mamy p?omienie, ?ar i dym. ?wiat?o – superego, dym – pod?wiadomo??, jarzenie si? – ja. Centrum naszego ?ycia mie?ci si? na peryferiach. Arystoteles wyró?nia? trzy cz??ci duszy. Jeste?my istotami ?rodkowymi. Ucze? Jacquesa Lacana – Slavoj iek twierdzi, ?e „ja nie jest trze?wo?ci?, ale Narcyzem”. Musimy siebie kocha?, co zak?ada intensywn? koncepcj? ?ycia. Mi?o?? zosta?a zagarni?ta przez religi?.

Wyró?niam pó?warto?ci: wdzi?k, bycie mi?ym. Demokracja rodzi?a si? powoli, co nie sprzyja?o rozwijaniu przyja?ni. Mo?na te? wyró?ni? braterstwo jako now? kategori?. Jaka jest jego tre??? Tradycja: zakonnicy, szlachta polska, polscy arianie, bractwo muzu?ma?skie. Przyja?? to po??czenie lub dopasowanie cech, bractwo to wi?zka dzia?a?.

W swoim stanowisku, które okre?lam mianem pasjonaryzmu, wyró?niam elity pasjonarne. Obejmowa? one mog? ró?ne obszary, w których spotykaj? si? ludzie o podobnych zainteresowaniach ow?adni?ci jak?? pasj?. ??czy ich przyja??, bo przyja?? jest synergiczna.

Dr Iwona Zakrzewska: Ogniki przyja?ni

Referat rozpocz?? si? przywo?aniem opisu przyja?ni w Jedynym wyj?ciu Witkacego.

Przyja?? jest warunkiem cz?owiecze?stwa. S?owo wskazuje na bycie „przy ja”, które mo?e by? rozpatrywane wieloaspektowo (w perspektywie socjologicznej, ka?de ja potrzebuje lustra, obecno?? obcego, bez przyja?ni nie przejdziemy od bytu do bycia).

Nieprzyja?? prowadzi do alienacji, wykluczenia, powoduje brak w?a?ciwego odniesienia do siebie. Budujemy wi?zi bezinteresowne i interesowne. Wspó?czesna zadaniowo?? nie sprzyja wi?ziom bezinteresownym. Biokultura (gra o przetrwanie, korzy??) ukierunkowana jest na dora?ne cele.

Co jest potrzebne do przyja?ni? Po pierwsze: zaufanie. Spotykamy w ?yciu oko?o 400 osób, przyja?nimy si? tylko z kilkoma. Po drugie: potrzeba dystansu. Przyjació?mi mog? by? osoby podobne, ale nie identyczne. Po trzecie: ryzyko. Przyjaciele powinni nawzajem si? zaskakiwa?, aby wi?? by?a ?ywa. Po czwarte: granice. Musi by? pewien obszar intymno?ci niedost?pny dla przyjaciela.

Przyja?? jest jak palenisko. Nosimy w sobie binarno?ci. „Strze? si? przyjaciela, którego obrazi?e?.”

Mgr Jacek Zalewski: Przyja?? od pierwszego wejrzenia

Przyja?? znamy z literatury, ale nie do?wiadczamy takiej w ?yciu. Na temat przyja?ni wypowiadali si? Michel Montaigne i Artur Schopenhauer (to jest szczególnie zaskakuj?ce). Wydarzenie przyja?ni powoduje zerwanie czasu. Gdy znajdujemy przyjaciela, to nie musimy ju? dalej szuka?. Pojawiaj? si? jednak kolejne troski.

Po psychoanalizie, gdy stali?my si? krytyczni, nie mo?emy w pe?ni otworzy? si? przed przyjacielem. Nie mamy prawa powiedzie? wszystkiego przyjacielowi. Przyjació?mi mog? by? osoby o mocnym duchu.

Maciej Wodzi?ski: Pokuta przyja?ni z perspektywy wroga

Chcia?bym zwróci? uwag? na negatywn? ocen? przyja?ni i negatywne skutki przyja?ni. Czy potrafimy si? jeszcze przyja?ni??

Wieloznaczno?? s?ów „pokuta” i „przyja??”. Dzi?ki nim zyskujemy samo?wiadomo??. Dwustronno?? przyja?ni domaga si? wierno?ci, sprawiedliwo?ci, nadziei, troski. Wyra?enie „pokuta przyja?ni” mo?e oznacza?: - rehabilitacj? pokuty; - zrównanie przyja?ni z pokut?. Trudna jest droga do tych celów. Zaj?cie perspektywy wroga ma zapewni? zobiektywizowanie naszego stanowiska. Ka?dy do?wiadcza przyja?ni.

W grece by?y trzy s?owa odpowiadaj?ce pokucie: - zado??uczynienie, zemsta, ?ciganie przez Erynie.

Dyskusja

Przewodnicz?cy – prof. Skudrzyk zach?ci? do dyskusji. Nast?pnie zapyta?: Jakie ma ?ród?o polskie s?owo „pokuta”?

Jaros?aw Janowski: W j?zykach s?owia?skich oznacza?o ono mandat, kar?.

Wodzi?ski: Zado??uczynienie mo?na identyfikowa? z pokut?.

J. Zalewski: Oba s?owa wywodz? si? z ró?nych porz?dków aksjologicznych. Zado??uczynienie – porz?dek ekonomiczny, pokuta – inna aksjologia.

Wiola Sikora: Przyja?? wymaga szczero?ci.

Prof. Symotiuk do I. Zakrzewskiej: Jak to jest z inno?ci?? Dlaczego zaprzyja?nione dzieci nie zawieraj? ma??e?stw?

Alicja Barcikowska: Nie odczuwaj? poci?gu seksualnego.

Symotiuk: Dlaczego ptaki atakuj? pomalowane osobniki (Jerzy Kosi?ski Malowany ptak)

Dr Ewa Hy?y: W obco?ci jest element tajemnicy.

Leszek Trojnara: Mo?e chodzi o odmienno?? w stadzie.

J. Janowski: Dzia?a tu wiele ewolucyjnie wykszta?conych mechanizmów.

Andrzej Sikora do S. Symotiuka: Polacy wymy?lili „wolno??, równo??, braterstwo” 700 lat przed rewolucj? francusk?. Kiedy szlachta mówi?a do siebie „panie bracie”, Polska by?a na skraju ruiny. Mieszko I dysponowa? dru?yn?, w której ka?dy odpowiada? za siebie i swoich wspó?braci.

Prof. Skudrzyk zamkn?? pierwsz? cz??? posiedzenia. 

Promocja ksi??ki Jadwigi Mizi?skiej: Wró?

Prezentacja ksi??ki – prof. S. Symotiuk

Kulisy opowie?ci – J. Sawik ?

23 pa?dziernika

Informacja o stanie czasopisma „Colloquia Communia”

Przewodniczy?a prof. J. Mizi?ska, która na pocz?tku odda?a g?os Andrzejowi Sikorze.

Andrzej Sikora: Mamy ma?o egzemplarzy archiwalnych, s? to bia?e kruki. Nie jestem pewien, czy biblioteka ma komplet. Nie ma czasopisma filozoficznego o takiej ci?g?o?ci. Wielkie s? zas?ugi prof. Miros?awa Cha?ubi?skiego jako jednego z ojców czasopisma. Trzeba te? powiedzie? o Otrycie – jednym z najbardziej osobliwych miejsc Bieszczad. Miejsce odludne, zdradliwe. W latach siedemdziesi?tych powsta? tu dom pracy twórczej. By?y organizowane obozy zerowe dla studentów, zje?d?ali te? absolwenci studiów. By?y to czasy twórcze. Do dzi? kr??? legendy o tych ludziach. Chata trwa do dzisiaj. Sp?on??a w 2003 roku, ale zosta?a odbudowana. Na Otrycie narodzi?a si? idea Colloquia Communia.

Prof. Miros?aw Cha?ubi?ski: Pierwszy numer ukaza? si? w 1979 roku.

Sikora: Czasopismo nie ukazywa?o si? regularnie. Zmienia?a si? cz?stotliwo?? edycji w ci?gu  roku. Wkrótce uka?e si? numer setny.

M. Cha?ubi?ski: Historia czasopisma nie gwarantuje jego wydawania w przysz?o?ci.

Prof. J. Mizi?ska: Nie nale?? do pionierów. Do??czy?am w stanie wojennym (1982). Uwag? redaktora zwróci? mój artyku? Tchórzostwo i odwaga. Zredagowali?my numer lubelski i numer o utopiach. Potem powierzono mi redakcj?. Wtedy zacz??a si? kolorowa seria. Nie by?o prze?omu ideowego. Po 1989 roku kilka numerów redagowanych na nowych warunkach wydali?my bezprawnie, ?ebraczo. Pozna?am dra Adama Marsza?ka i kolejne numery wydawali?my w Toruniu. Uzyskali?my punkty za publikacje. Nagle stracili?my sponsora.

Cha?ubi?ski: „Ostro?nie z dramatyzacj? ?ycia” (Stanis?aw J. Lec).

Prof. J. Mizi?ska: By? to dla mnie wa?ny czas. Poznawa?am dzieje moich przyjació?.

Dr hab. Mariola Kuszyk-Bytniewska: Pismo mog?oby by? wydawane przy Instytucie Filozofii UMCS. By?y rozmowy z Dyrektorem Instytutu i Dziekanem.

Dr hab. Pawe? Bytniewski: Wydzia? wyda czasopismo, ale chce za to punkty. Z pismem zwi?zane s? ró?ne grupy osób: reprezentanci tradycji (Cha?ubi?ski, Mizi?ska); czytelnicy; ci, którzy si? zas?u?yli. By?y wydawane ksi??ki, t?umaczenia. Powody subiektywne maj? warto?? obiektywn?.

Andrzej Sikora: Poczyni?em kroki w sprawie wydawania wersji internetowej. Czy jest w?a?ciciel czasopisma?

Cha?ubi?ski: Mo?emy to kontynuowa? wspólnie z Andrzejem Sikor?. Jestem przewodnicz?cym Rady Naukowej. S? w niej ludzie, którzy mog? nas wesprze?.

Sikora: Czy powsta? komitet ds. monografii „Colloquiów”?

Mizi?ska: To przerasta si?y kilku osób. To jest kawa?ek historii Polski. Obozy na Otrycie, podczas których prowadzono dyskusje naukowe, filozoficzne stworzy?y zal??ek pisma. Wydanie monografii wymaga wiele pracy i przesuwamy to w czasie.

Bytniewski: Mo?na wyda? bibliografi? i wyró?ni? szczególnie zas?u?onych autorów.

Prof. Symotiuk: Lepiej wyda? s?ownik autorów, w którym by?yby uwzgl?dnione pokolenie i ?rodowisko.

Prof. Cha?ubi?ski: Mo?na to zrobi? w wersji skromniejszej.

Bytniewski: Dobrym wzorem jest „Literatura na ?wiecie”, która po ka?dej setce wydaje osobny numer.

Cha?ubi?ski: Jaki ma by? profil ideowy?

Symotiuk: Historia ?rodowisk lewicowych, które wierzy?y w przetrwanie. Obecnie obserwujemy kl?sk? lewicy. Pojawi?a si? grupa, która wp?yn??a na losy kraju – „Krytyka polityczna”. Jaka jest ró?nica mi?dzy „Krytyk?” a „Colloquiami”? To mog?oby okre?li? pismo.

Bytniewski: To jest zb?dne.

Symotiuk: Nie uniknie si? logiki sytuacji. Nast?pi?a masakra lewicy. S? dwie wa?ne ksi??ki: Imperium i Kapitalizm w XXI wieku. „Zatopcie kapitalizm zalewem emigrantów!” Teraz to si? dzieje. „Colloquia” mog?yby by? rejestratorem sytuacji.

Mizi?ska: To pomys? na kolejne numery.

Cha?ubi?ski: Pomys? na numery przyjmuj?. Jestem sceptyczny wobec politycznego okre?lania pisma.

Konkluzje

  1. W gronie kilku osób zostan? ustalone kwestie techniczne.
  2. Wydzia? Filozofii i Socjologii UMCS – miejsce afiliacji i finansowania.
  3. Redaktorem naczelnym zostanie Mariola Kuszyk-Bytniewska.
  4. Rekonstrukcja Rady Naukowej.
  5. Wyja?nienie sytuacji prawnej pisma.

Nast?pnie prof. Mizi?ska ponownie poprosi?a prof. Skudrzyka o przewodniczenie obradom. Przewodnicz?cy odda? g?os Prelegentce.

Dr Ewa Hy?y: Posthumanistyczny Inny nowego materializmu

Nowy materializm (niedialektyczny, nawi?zuj?cy do fizyki kwantowej) interesuje mnie ze wzgl?du na swoje implikacje etyczne. Podchodz? do problemu od strony tzw. teorii feministycznej. Feministyczny materializm pojawia si? w latach osiemdziesi?tych XX wieku. W pierwszej dekadzie XXI wieku propozycje te wychodz? poza feminizm. Szczególnie chcia?abym zwróci? uwag? na Karen Barad – fizyczk? kwantow?. Nast?puje powrót do niepokojów zwi?zanych z obco?ci? (posthumanistyczny Inny).

Jak ?y? w ?wiecie ró?nic, aby pojawi?o si? nowe poczucie wspólnotowo?ci? Nowa perspektywa chce sko?czy? z podzia?ami. Etyko-onto-epistemologia stanowi prób? ??czenia ró?nych sposobów my?lenia. Nast?puje powrót do ?wiata, w którym cz?owiek nie pe?ni ju? roli centralnej. Barad nawi?zuje do Nielsa Bohra. Fenomeny s? podstawow? jednostk? bada?, rzeczywisto?? si? wy?ania, staje. Co? jest materi? i co? ma znaczenie w zale?no?ci od czynnego udzia?u narz?dzia (aparatu, metodologii). Cz?owiek stanowi cz??? ?wiata materialnego. Zmienia si? koncepcja odpowiedzialno?ci, jeste?my wspó?odpowiedzialni. Pami?? przesz?o?ci ekstrapoluje przysz?o??. Od którego momentu jeste?my odpowiedzialni? Jeste?my wspó?odpowiedzialni za katastrof? ekologiczn?. 

Dyskusja

Przewodnicz?cy zaproponowa?, aby dyskusja by?a prowadzona bezpo?rednio po referacie. Powiedzia?, ?e wspó?odpowiedzialno?? obejmuje tak?e mówc? i s?uchacza.

Prof. Symotiuk: To by?o znakomite. Jak to jest z tym Innym? Czy jest on kim? osobnym?

Mgr Iwona Siedlaczek: My jeste?my osobni – osobno mamy umys? i reszt?. W kulturach staro?ytnych i wschodnich jest sym-, co wskazuje na ??czliwo??.

Dr hab. Pawe? Bytniewski: W humanistyce wyst?puje silny moment autorefleksji. On czasem zaciera problem. W strukturalizmie rozumie? kultur? to rozumie? ró?nice. Obecnie ró?nice si? rozproszy?y, znalaz?y si? poza porz?dkami.

Dr Hy?y: Mnie interesuj? konsekwencje etyczne. Zamiast celebracji ró?nicy proponujemy zmian? punktu widzenia. Nie eksponujemy ró?nicy.

P. Bytniewski: Krytyka dialektyki i strukturalizmu. Poststrukturalizm by? efemeryd? intelektualn?. Przeniesienie aparatu poj?ciowego wi??e si? z ryzykiem. Jak to pozwala problematyzowa? nieuchwytne sytuacje?

E. Hy?y: Mo?na wskaza? na ró?ne dyscypliny, które inspiruj? si? nowym materializmem: epigenetyka, ekologia, pedagogika, archeologia i inne.

Prof. Skudrzyk poprosi? Iwon? Siedlaczek o zabranie g?osu.

Mgr Iwona Siedlaczek: Przyja?? i nieprzyja?? w?ród artystów

Nie wiem, czy mam prawo mówi? o przyja?ni w?ród artystów, bo ka?dy artysta z za?o?enia jest indywidualist?, co nie sprzyja przyja?ni. Przyja?? wymy?li? romantyzm. Mo?na przywo?a? Mickiewicza i Puszkina.

Wolfgang Amadeusz Mozart i Antonio Salieri. Nie znamy Salieriego jako kompozytora. Film Miloša Formana spopularyzowa? muzyk? Mozarta, ale ukaza? go jako g?upca. Tymczasem  ksi?gozbiór Mozarta zawiera liczne i cenne pozycje. Mozart i Salieri rywalizowali ze sob?, lecz tak?e wspólnie z nieznanym kompozytorem napisali kantat?.

Fryderyk Chopin i Julian Fontana. Fontana jako kompozytor poznawany jest od niedawna. By? przyjacielem, sekretarzem i menad?erem Chopina. Opu?ci? go w pewnym momencie i wyjecha?. Wyda? dzie?a Chopina.

Krzysztof Meyer i Dymitr Szostakowicz. Meyer parodiowa? Szostakowicza, komponowa? utwory w jego stylu, po?wi?ca? mu te? ksi??ki.

Wskazane przyk?ady – zdaniem I. Siedlaczek – nie wykluczaj? przyja?ni mi?dzy artystami.

Koncert skrzypcowy w wykonaniu Iwony A. Siedlaczek i jej uczennic – Julii Kucyk i Ewy Wójcik

Panie wykona?y utwory: Bacha, Salieriego, Mozarta, Schuberta i Wagnera.

Prof. Mizi?ska usytuowa?a Wykonawczynie w kontek?cie pokole? zwi?zanych z – za?o?onym przez prof. dr hab. Andrzeja Nowickiego – Zak?adem Filozofii Kultury UMCS. Nast?pnie zabra? g?os A. Sikora i okre?li? Iwon? Siedlaczek mianem filozofa, bo u podstaw pedagogiki jest filozofia.

Na tym zako?czono oficjaln? cz??? Zlotu. Uczestnicy wykonali sobie jeszcze pami?tkowe fotografie.

Uczestnicy:
  1. Alicja Barcikowska
  2. Pawe? Bytniewski
  3. Ewa Cha?ubi?ska
  4. Miros?aw Cha?ubi?ski
  5. Jan Darecki Jano
  6. Ewa Hy?y
  7. Jaros?aw Janowski
  8. Katarzyna Kami?ska
  9. Artur Krasowski
  10. Julia Kucyk
  11. Mariola Kuszyk-Bytniewska
  12. Zofia Majewska
  13. Jadwiga Mizi?ska
  14. Iwona Agnieszka Siedlaczek
  15. Andrzej Sikora
  16. Zofia Sikora
  17. Wiola Sikora-Trojnara
  18. Karina Skudrzyk
  19. Piotr Skudrzyk
  20. Marek Staniszewski
  21. Kazia Stasiak
  22. Wies?aw Stasiak
  23. Stefan Symotiuk
  24. Leszek Trojnara
  25. Micha? Voss
  26. Maciej Wodzi?ski
  27. Iwona Zakrzewska
  28. Jacek Zalewski
  29. Krzysztof ???