Skarb z Dratowa Drukuj Email

Skarb z Dratowa

Ze wszystkich powiatw wojewdztwa lubelskiego najwi?cej donios?ych zabytkw archeologicznych znaleziono w powiecie opolskim. Tutaj znajduj? si? wa?y powszechnie znanego grodu - wczesno?redniowiecznego Chodlika. We wsi Basonia, znaleziono s?ynny na ca?? Polsk? skarb bursztynowy. Tu znaleziono te? dwa wielkie skarby monet, podobnie jak i inne skarby, np. siekier ?elaznych z Piotrawina i kamiennych ze Skokowa. Od dawien dawna ludno?? mieszkaj?ca, zw?aszcza na Powi?lu w obecnym powiecie opolskim, dokonywa?a nieoczekiwanych i dziwnych znalezisk na polach, ??kach i w ogrodach. We wsiach i poza nimi. Na wydmach i w lasach. W czasie prac polowych i podczas kopania studzien i fundamentw. Z ziemi wy?ania?y si? pod wp?ywem dzia?a? atmosferycznych gliniane garnki, misy, dzie?e, jak rwnie? ?adnie obrobione kamienie, r?norakie przedmioty z metalu o dziwnych kszta?tach i niewiadomym przeznaczeniu. Ziemia te? ods?ania?a ko?ci, ludzkie i zwierz?ce. Najwi?cej owych okazw zbierano z powierzchni ziemi na terenach pomi?dzy Wis?? a Opolem tam, gdzie obecnie le?? grunty gminy ?aziska i Wilkw. Poza chwilowym zainteresowaniem, b?d? dora?nym wykorzystaniem, dalszy los tych przedmiotw pozostawa? nieznany. Najbardziej spektakularnym znaleziskiem pochodz?cym z czasw trzcinieckich jest s?ynny skarb z Dratowa. Skarb ten jest drugim ze wzgl?du na dat? wytworzenia znaleziskiem - i jednym z sze?ciu wielkich odkry? - na terenie powiatu opolskiego. Najstarsz? metryk? posiadaj? wspomniane ju? krzemienne siekiery znalezione w Skokowie. Skarby, czyli zbiory przedmiotw stanowi?cych wielk? warto?? dla wczesnych ludzi, maj? to do siebie, ?e znajdowane s? po latach przypadkowo. W taki sposb zosta?y znalezione wszystkie skarby. Sze?? skarbw o wielkiej warto?ci poznawczej znalezionych na terenie powiatu Opole L/p Miejsce skarbu. Przedmiot, Data Okoliczno?ci odkrycia, odkrywca Rok 1 SKARB ze Skokowa - 5 toporkw z krzemienia pasiastego. Epoka neolitu Znalazca Z. Rybka - informacja niepublikowana. 1911/2? 2 SKARB z Basonii, bursztyn. IV-V w Podczas kopania okopw. 1914 3 SKARB z Karczmisk. XII w. W czasie prac polowych. 1932 4 SKARB z Dratowa, ozdoby z br?zu Epoka br?zu Na terenie, gdzie obecnie znajduje si? cmentarz. 1935 5 SKARB z Piotrawina, 12 siekier z ?elaza VII w. Ob. Osuch na polu podczas orki. 1969 6 SKARB, 1710 monet XVI/XVII Trzciniec podczas kopania fundamentw domu. 1959 Skarb z Dratowa ma swoj? bardzo ciekaw? histori?: Sta?o si? to zim? roku 1935. Na terenie cmentarza grzebalnego w Dratowie wykopano 22 ozdoby z br?zu. Robotnicy, ktrzy tego dokonali, przekazali owo wykopalisko w?a?cicielce ziemi, Marii Kleniewskiej, wdowie po wielkim spo?eczniku i ?wiat?ym obywatelu Opolszczyzny Janie. Informacja o tym niezwyk?ym znalezisku przedosta?a si? rych?o do wiadomo?ci odpowiednich w?adz wojewdzkich w Lublinie. Dotar?a ona do Urz?du Wojewdzkiego, do doktora Ksawerego Piwockiego. By? on wojewdzkim konserwatorem zabytkw, a oficjalnie nazywa? si? wtedy kierownikiem oddzia?u sztuki, konserwatorem. Funkcjonowa? w wydziale Komunikacyjno - Budowlanym, bo taka by?a wczesna struktura urz?du wojewdzkiego w Lublinie. Jemu te? podlega?y sprawy wykopanych przedmiotw archeologicznych oraz dotycz?ce dotycz?cych wszystkich zabytkw na terenie wojewdztwa. Dr K. Piwocki, po upewnieniu si?, ?e wiadomo?? o znalezisku jest prawdziwa, wystosowa? pismo: Urz?d Wojewdzki w Lublinie. Wydzia? Komunikacyjno - Budowlany. Dzia?: Konserwator Sztuki. Lublin 9 maja 1935 Skarb bronzowy wykopany w Dratowie pod Opolem Do P. Starosty Powiatowego w Pu?awach/ Pa?stwowe Muzeum Archeologiczne Doniesiono poufnie tut. Urz?dowi, ?e na cmentarzu w Dratowie pod Opolem wykopano w ostatnich dniach wspania?y skarb prehistoryczny z epoki bronzu zawieraj?cy ok. 10 kg ozdb bronzowych ( naramienniki, tiara? etc.) Wykopalisko to przechowuje u siebie ks. dziekan w Opolu. Powo?uj?c si? na art. 25 - 28 Rozporz?dzenia Prezydenta RP z dn. 14 III 28 Nr 29, poz. 265 prosz? uprzejmie o przej?cie wspomnianego wykopaliska, oraz u?atwienie zbadania go przez rzeczoznawc? z P.M.A ( Pa?stwowe Muzeum Archeologiczne, J.K.), ktrego dyrekcj? rwnocze?nie zawiadamiam. Za wojewod?. Dr Ksawery Piwocki Kierownik Oddzia?u sztuki. Konserwator. Urz?d Wojewdzki Do Dyr. P.M.A w Warszawie. Przesy?am powy?sze pismo do wiadomo?ci. Prosz? rwnocze?nie o spieszne delegowanie na miejsce rzeczoznawc?, oraz wydanie stosownych polece?. Kier. Wydz. Sztuki. Na wie?? o tym odkryciu do Dratowa przyjecha? sam dyrektor Pa?stwowego Muzeum Archeologicznego dr Roman Jakimowicz. Dowiadujemy si? o tym z listu, jaki wys?a? on w tej sprawie do dr. Piwockiego: Do Pana Konserwatora Zabytkw w Lublinie. Skarb wykopany w Dratowie na cmentarzu ko?cielnym posiada bardzo du?e znaczenie [pokre?lenie autora listu] naukowe. Jest to przede wszystkim pierwszy stwierdzony skarb tego rodzaju z III okresu epoki bronzowej odkryty na terenie Lubelszczyzny. Poza tem sk?ad tego skarbu jest ciekawy zw?aszcza dla tego, ?e znajduje si? w nim cz??? ozdoby g?owy wodza lub kap?ana w sk?ad skarbu wchodz?ca. Znaczenie skarbu podnosi fakt, i? ?aden ze sk?adnikw nie zagina?. Na razie nie uda?o mi si? pozyska? tego skarbu dla P.M.A. i znajduje si? on obecnie u P. Marii Kleniewskiej, kolatorki i fundatorki ko?cio?a i cmentarza w Dratowie (Zag?obie). P. Kleniewska nosi si? z zamiarem utworzenia w skarbcu ko?cielnym regionalnego muzeum dratowskich wykopalisk, co oczywi?cie nie jest wskazane ze wzgl?du na naukowe znaczenie skarbu i co by?oby rwnoznaczne z ponownym zakopaniem go w Dratowie. S?dz? jednak, ?e po pewnym czasie plan ten ulegnie zmianie. W po?owie lipca b?d? ponownie w Dratowie i mam nadziej?, ?e wwczas uda mi si? go pozyska? do zbiorw P.M.A. W osobach ks. proboszcza Walencika i dyrektora cukrowni M?kowskiego znalaz?em or?downikw, ktrzy niew?tpliwie dopomog? mi w pozyskaniu tego skarbu, aczkolwiek s? nieco skr?powani, zale?no?ci? moraln?, od P. Kleniewskiej i jej rodziny. Dr Roman Jakimowicz. Dyrektor . Dyrektor Jakimowicz przyby? do Dratowa nie w lipcu a w sierpniu, o czym ?wiadcz? dwa kolejne listy, jakie wys?a? on do adresatw z Zag?oby i z Opola: Pa?stwowe Muzeum Archeologiczne w Wa-wie. 23.VIII. 35 Do Wielebnego ksi?dza W?. Walencika. Prob. Parafii Dratw - Zag?oba poczta Opole Lubelskie. Niniejszym zawiadamiam, ?e przyjad? do Dratowa w sprawie wykopalisk bronzowych. Dr Roman Jakimowicz. Dyrektor. I drugi list wys?any do Opola dzie? p?niej: Do Pana In?yniera M?kowskiego Dyrektora Cukrowni Opole Szanowny Panie Dyrektorze. Od ksi?dza Walencika dosta?em wiadomo?? o mo?liwo?ci nabycia bronzowego skarbu z Dratowa. W celu za?atwienia tej sprawy przyjad? autobusem po po?udniu w poniedzia?ek do Opola. Czy mog? prosi? o odes?anie mnie do Dratowa we wtorek rano ko?mi cukrowni? Wyrazy powa?ania. Dr Roman Jakimowicz. Dyr. Pa?stwowego Muzeum Archeologicznego. Dyrektor Jakimowicz przyby? do Opola autobusem z Pu?aw, natomiast do Pu?aw dotar? poci?giem. Jego pobyt zako?czy? si? sfinalizowaniem sprawy. Pani Kleniewska ostatecznie ust?pi?a i zgodzi?a si? sprzeda? skarb, powierzaj?c przeprowadzenie tej transakcji ksi?dzu z Dratowa i swojemu plebanowi W?. Walencikowi. Warunki transakcji przedstawia?y si? nast?puj?co: Tiara naczelnika lub kap?ana zosta?a sprzedana za 250 z? 8 naramiennikw za 240 z?, czyli 30 z? za jedna sztuk? 11 bransoletek za 220 z?, czyli 20 z? za sztuk? 2 bransoletki za 30 z?, czyli 15 z? za sztuk? Dodatkowo sprzedana zosta?a nie wchodz?ca do sk?adu skarbu, urna za 12 z? i przystawka za 7 z? . Mo?na powiedzie?, i? przedmioty te odst?piono po cenie ich wydobycia i nie mia?o to wiele wsplnego z operacj? handlow?. Oglna suma 759 z? w tamtych czasach by?a bardzo du?a, ale nie rewelacyjnie wysoka. Mo?na by?o za to wwczas kupi? najwy?ej sze?? krw. Natomiast historyczna Warto?? skarbu jest ogromna. Zdumiewa upr i zaanga?owanie dyrektora muzeum, ktry w?o?y? w to niema?o wysi?ku i osobi?cie doprowadzi? do pozyskania skarbu. Podczas kwerendy powy?szych ?rde?, kierowniczka wydzia?u br?zu Muzeum Archeologicznego w Warszawie przykaza?a mi surowo, aby bro? Bo?e nie podawa? cen zabytkw, je?eli nawet dotyczy to operacji sprzed siedemdziesi?ciu lat, po to, aby uchroni? te dobra przed wsp?czesnymi z?odziejami. FOTO: Rewelacyjne znalezisko z Dratowa w pow. pu?awskim znane pod nazw? Skarb z Dratowa: ozdoby z III okresu epoki br?zowej (1300-1100 p.n.e.) Na zdj?ciu brakuje najwa?niejszego elementu skarbu diademu naczelnika plemienia Kostrzewski Pras?owia?szczyzna Warszawa 1946 str. 112 Skarb z Dratowa mia? swoj? dalsz? histori?. Do roku 1940 le?a? on w magazynach muzealnych, kiedy Niemcy okupuj?cy Polsk? jego cz??? wywie?li do Poznania, gdzie szcz??liwie doczeka? ko?ca wojny. Do Warszawy wrci? po wojnie . Pierwszym, ktry opublikowa? informacje o nim w ksi??ce wydanej w roku 1946, by? prof. Kostrzewski: Profesor by? zdania, ?e stanowi? on w?asno?? handlarza . Du?y artyku? na temat skarbu opublikowa? te? prof. A. Gardawski w Wiadomo?ciach Archeologicznych . Na skarb sk?ada si? 11 bransolet otwartych, 2 bransolety wielozwojowe, 8 naramiennikw i jeden diadem z blachy. Diadem jest ozdobiony. 19 II 1957 do dyrektora Muzeum Archeologicznego w Warszawie dotar?o pismo nast?puj?cej tre?ci: Dyrektor Muzeum w Lublinie uprzejmie prosi o przekazanie do zbiorw dzia?u Archeologii naszego muzeum skarbu kultury trzcinieckiej z Dratowa oraz cz??ci zabytkw pochodz?cych z bada? w Grdku Nadbu?a?skim . A dwa miesi?ce i dziesi?? dni p?niej 29 VI 57 przysz?a odpowied?: Dyrektor Muzeum w Lublinie. Narutowicza 14 W odpowiedzi komunikuj?, ?e PMA mo?e wypo?yczy? cz??? skarbu kultury trzcinieckiej z Dratowa wy??cznie na otwarcie sta?ej wystawy archeologicznej na przeci?g dwch miesi?cy. Ze wzgl?du na stan nie mo?emy wypo?yczy? diademu. Proponujemy, aby kierownik Dzia?u Archeologii mgr Z ?lusarski sporz?dzi? kopi?. Dyrektor P.M.A. prof. dr Rajewski . Obecnie ten skarb znw zalega muzealne magazyny. Najwa?niejszym jego elementem jest diadem z wyra?nym wizerunkiem s?o?ca, co mo?e sk?ania? do przyj?cia tezy o kulcie tego cia?a niebieskiego w czasach pomi?dzy 1 700 - 1 250 r., oko?o 3 500 lat temu. Autorzy ksi??ki Pradzieje Polski tak napisali o hipotezie kultu s?o?ca na naszych ziemiach: Odkrycie okaza?ego diademu br?zowego z motywem rwnoramiennego krzy?a na jego froncie w obr?bie du?ego skarbu ozdb br?zowych z pogranicza II i III okresu epoki br?zu w Dratowie w pow. Opolskim (Lubelskie) na terytorium kultury trzcinieckiej, da?o niektrym badaczom asumpt do snucia wnioskw na temat istnienia kultu s?o?ca u ludno?ci tej kultury. Jest to jednak wniosek zbyt pochopny, gdy? brak pewno?ci, czy diadem ten jest wytworem miejscowym. Szereg analogii zdaje si? raczej dowodzi?, ?e chodzi o wyrb kultury przed?u?yckiej, lub wczesno?u?yckiej, po czym drog? wymiany mi?dzyplemiennej zosta? przeniesiony z okolic nad Odr? do ziem nad ?rodkow? Wis?? . Powy?szy tekst jest jednak dowodem czego? zupe?nie innego, a mianowicie jak wiele mo?na napisa? o niczym. Nawet je?eli przyj??, ?e w diadem dosta? si? do Dratowa w wyniku wymiany, to nie przeczy to jeszcze, ?e kult boga s?o?ca istnia?. Skarb z Dratowa dok?adnie zwa?y?, zmierzy? i opisa? fachowo prof. Gardawski, czo?owy lubelski archeolog tamtych lat. Naukowiec w swojej dok?adno?ci zaobserwowa? i opisa? ka?dy milimetr kwadratowy rzeczonych ozdb, ka?de naci?cie, a? do odr?nienia patyny z?o?liwej od niez?o?liwej. Ka?da z tych bransolet posiada inn? wag?, ale ?adna nie przekracza 10 dkg, Natomiast dwie z bransolet wielozwojowych wa?? ponad 10 dkg ka?da i posiadaj? ?rednic? ponad 6 cm . Dok?adne ogl?dziny przedmiotw wykaza?y, i? kto?, (anonimowy znalazca?) usi?owa? pilnikiem drobnoziarnistym sprawdza? szlachetno?? kruszcu w niektrych z nich, a nawet poddawa? je chemicznej k?pieli. Skarb zosta? okre?lony jako pochodz?cy z epoki br?zowej, a jego przynale?no?? kulturow? zakwalifikowano do kultury trzcinieckiej. Tym samym dok?adne badania pozwoli?y na lepsze poznanie epoki, z ktrej pochodzi?o znalezisko. Pocz?tkowo wysuni?ta hipoteza, i? jest to w?asno?? handlarza, nie wytrzyma?a krytyki. Skarb zosta? zakwalifikowany jako w?asno?? naczelnika plemienia, a okaza?y diadem noszony przeze? na g?owie by? symbolem jego w?adzy. Najwybitniejszy wsp?czesny znawca zagadnienia Wojciech Blajer napisa? o skarbie z Dratowa: Naramienniki z tarczkami spiralnymi z Dratowa prawdopodobnie s? wyrobem lokalnym, gdy? nie maj? ?adnych analogii na zachodzie i po?udniu... a o diademie: Technika zdobienia (wybijane guzki) i motyw, krzy? malta?ski, bardzo sugestywnie ??cz? ten zabytek ze skarbem z ?ydowa, woj. kieleckie . Maria Kleniewska w swoich pami?tnikach napisa?a: W 1938 roku na dzisiejszym cmentarzu grzebalnym znaleziono br?zowy diadem i kilka maneli, ktre z?o?ono w Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Diadem naczelnika plemienia wg A. Gardawskiego