Drukuj Email

Zofia Majewska,

Sprawozdanie z XII Zlotu Filozoficznego „Przebudzenie”

19- 21 kwietna 2013, Jozefów nad Wis??

 

 

XII ZLOT FILOZOFICZNY: PRZEBUDZENIE

 

19 – 21 KWIETNIA, JÓZEFÓW NAD WIS??

Organizatorzy: Zak?ad Filozofii Kultury – Instytut Filozofii UMCS,

Stowarzyszenie Rozwoju Inicjatyw Spo?ecznych Wspólnota

 

Lista uczestników: 14. ?ukasz Marci?czak

1. Jadwiga Mizi?ska (organizatorka)                        15. Wies?awa Ok?a

2. Andrzej Sikora                                                      16. Iwona A. Siedlaczek

3. Jan Darecki (Jano)                                                 17. Jakub Sikora

4. Bart?omiej Drozd                                                  18. Piotr Skudrzyk

5. Pawe? Grochocki                                                   19. Jerzy S?upecki

6. Ewa Grochowska                                                  20. Stefan Symotiuk

7. Czes?aw Gryko                                                      21. Pawe? Tatarczyk

8. Ewa Hy?y                                                             22. Ma?gorzata U?anek

9. Izabella Jaczy?ska                                                 23. Joanna Wojsa-Morawska

10. Marek Jaczy?ski                                                  24. Krystyna Wójcik

11. Monika Kardaczy?ska                                        25. Iwona Zakrzewska

12. Olga Kozie?                                                         26. Magdalena ?ó?towska-Sikora

13. Zofia Majewska                                                  27. Gra?yna ?urkowska

PROTOKÓ?

W dniach 19 – 21 kwietnia odby? si? XII Zlot Filozoficzny organizowany przez prof. dr hab. Jadwig? Mizi?sk? we wspó?pracy ze stowarzyszeniem Wspólnota. Jego tematem by?o Przebudzenie.

Przewodnicz?c? sesji w dniu 19 IV by?a dr Monika Kardaczy?ska. Stwierdzi?a ona, ?e wiosna jest dobrym okresem do podj?cia takiego tematu, poniewa? teraz ?wiat budzi si? do ?ycia. Udzieli?a g?osu prof. Mizi?skiej, która zaprezentowa?a wszystkich uczestników spotkania. Nast?pnie wyg?osi?a referat Rodzaje budzików, w którym podkre?li?a nasz? niech?? do budzików. Mo?na wyró?ni? budziki dobre i z?e ze wzgl?du na to, jak jeste?my budzeni. Budzenie mo?e by? naturalne i gwa?towne (przez koszmary). Rol? budzika pe?ni mechanizm, zwierz?, cz?owiek. G?ówne problemy, na które wskaza?a prof. Mizi?ska to:

- rozumienie budzenia i poszukiwanie jego rodzajów (tak?e okre?le? pokrewnych);

- jawa i sen jako dwa radykalnie ró?ne stany;

- przechodzenie z ni?szego do wy?szego stanu ?wiadomo?ci (przeskok);

- zmiany dotycz?ce nie ?wiata, ale jego postaci;

- przyczyny i rola bezsenno?ci (Émile Cioran).

Dr Wies?awa Ok?a (KUL) w dyskusji podkre?li?a, ?e trzeba zwróci? uwag? na to, jak d?ugo trwa bezsenno??. Je?eli jest ona stanem d?ugotrwa?ym, to trzeba si? z ni? pogodzi?, podj?? strategie neutralizuj?ce jej skutki. Mgr Pawe? Tatarczyk powiedzia?, ?e wi?kszo?? przypadków bezsenno?ci powoduje strach przed ni?. Prof. Mizi?ska przypomnia?a o poj?ciu przebudzenia egzystencjalnego u Ernsta Blocha. Postulowa?a do??czenie poj?cia przebudzenia duchowego i rozwa?enie problemu relacji pomi?dzy przebudzeniem a o?wieceniem. Eliminacja mroku i cienia niszczy tajemnic?, prawda by?a zabójcza (Theodor W. Adorno: od o?wiecenia do O?wi?cimia). Dr Jerzy S?upecki zaproponowa?, aby wyj?cie z raju potraktowa? jako przebudzenie, o?wiecenie, odrodzenie. Prof. nadzw. SGGW  dr hab. Czes?aw Gryko wskaza?, ?e problemy te wi??? si? z pytaniem o natur? cz?owieka, na które odpowiedzi trzeba poszukiwa? tak?e na gruncie socjologii. Dr Ok?a za szczególnie cenne uznawa?a wskazanie na wiele rodzajów budzenia.

Wieczorem odby?a si? projekcja filmu dokumentalnego Przeb?ysk wieczno?ci. Zaprezentowano w nim ateist?, który zosta? chrze?cijaninem pod wp?ywem zdarzenia losowego. Cz?owiek ów pora?ony przez meduz? prze?y? ?mier? kliniczn?. Opowiada? o swoich doznaniach i przebudzeniu religijnym. Komentarzem psychologicznym opatrzy?a film dr Wies?awa Ok?a (Zmiana jako efekt przebudzenia wewn?trznego), abstrahuj?c przy tym od tre?ci teologicznych. Jan Darecki postulowa?, aby spojrze? na film jako ?ród?o prezentuj?ce do?wiadczenie religijne.

20 kwietnia obradom przewodniczy? prof. nadzw. U? dr hab. Piotr Skudrzyk. Korzystaj?c z okazji zaprosi? zebranych na organizowan? przez siebie konferencj? Rado??: prywatno?? – duchowo?? – ?ycie spo?eczne (11 – 12 VII, Katowice). Nast?pnie g?os zabra?a dr Ewa Hy?y Etyczne przebudzenie filozofek – feministek. Omawia?a etyk? troski, odwo?uj?c si? m. in. do ksi??ek: E. Hy?y Kobieta, cia?o, to?samo??; N. Noddings Caring; M. Uli?skiego Kobieta i m??czyzna. Od kilkunastu lat bardzo pr??nie w ramach feminizmu rozwija si? etyka troski. Pocz?tkowo feminizm by? ideologi?, od lat 60. XX wieku stawa? si? teori?. Filozofia feministyczna zacz??a si? od etyki. W latach 80. polemizowano z tez?, ?e kobiety s? s?abiej ni? m??czy?ni rozwini?te pod wzgl?dem moralnym. Du?e znaczenie w tej polemice odegra?a ksi??ka Nel Noddings z 1984 roku, w której autorka wykaza?a, ?e lansowanie powy?szej tezy wynika z deklaratywnego przyjmowania warto?ci uniwersalnych (za? faktycznego respektowania warto?ci uznawanych przez m??czyzn). Kobiety preferuj? inne warto?ci, co stanowi?o przes?ank? do budowania koncepcji to?samo?ci p?ciowej i nowej filozofii pedagogiki. Dr Hy?y wskaza?a na dwuznaczno?? s?owa caring w j?zyku angielskim, które oznacza trosk? i opiek?. Referentka podkre?li?a niekonsekwencje w teoriach feministycznych, wynikaj?ce z prób unikni?cia relatywizmu. K?adzie si? w nich nacisk na relacje mi?dzyludzkie, przyjmuje relacyjn? autonomi? podmiotu. Wspó?czesny feminizm wykracza poza naturalizm, bo operuje poj?ciem kr?gów zobowi?za?. Stosunek moralny ??czy nas z tymi, wobec których mamy zobowi?zania. Obecnie do etyki troski do??czono aspekt spo?eczno-polityczny.

W dyskusji postawiono nast?puj?ce pytania i zg?oszono poni?sze uwagi. Prof. Skudrzyk: Jakie jest miejsce m??czyzn w feminizmie? Prof. Gryko: Obecnie feminizm nie jest nowo?ci?. P?e? sta?a si? spraw? wyboru a radykalne feministki robi? karier? (prof. Magdalena ?roda). Czy wyk?ad dotyczy? historii, czy wspó?czesno?ci? Dr Hy?y: Trzeba zdefiniowa? wybór. Prof. ?roda jest osob? inteligentn?. Prof. Mizi?ska: Na czym polega ró?nica pomi?dzy opiek? a trosk?? Pawe? Tatarczyk: Opieka jest instrumentalna, troska wi??e si? z uczuciami. Dr Hy?y: Troska musi by? celowa i musi by? odzew ze strony osoby, o któr? si? troszczymy. Troska jest postaw?, opieka mo?e by? prac?. Prof. Gra?yna ?urkowska: Nie mo?emy ulega? postmodernistycznej modzie. Czasem troska oznacza zbyt wiele. S? dwa rodzaje relacji mi?dzyludzkich: Ja – Obcy, Ja – Inny. Mamy prawo do troski o siebie samego. Filozofowie nie wypracowali w?asnych kategorii w odniesieniu do z?o?onych relacji intersubiektywnych.

Kolejny referat wyg?osi? prof. Stefan Symotiuk Percepcja „realno?ci” we ?nie i na jawie. Cywilizacja ludzka ma cechy podobne do gadów, które dokonuj? samoamputacji. Jawa i sen zosta?y zapomniane, bo media techniczne po?ar?y sny. Powsta?y nowe opozycje: real – wirtualno??. W przysz?o?ci wa?ne b?dzie partnerstwo cz?owieka z rzeczami. Na jawie nasze zmys?y ustalaj? ?ród?o dozna?. Intensywno?? dotyczy istnienia (nie cech): mo?liwo??, konieczno??, powinno??. Real to nowa epoka w dziejach ludzko?ci. Rzeczy dzia?aj?, bo mog?, musz?, maj? powinno??. Rzeczy ucz? nas istnienia ponadzwierz?cego. Informacja nie jest etyczna. Najbardziej wierne s? rzeczy. Moje Ja nie jest jedynym gospodarzem we mnie. ?wiat patrzy na mnie, w nim jest ?wiadomo?? w?adcza: mog?, musz?, powinienem. Rzeczy s? ?ród?em magii. Urzeczenie rzeczami. Rzeczy ulegaj? modalno?ciom pozytywnym, Ja miesza modalno?ci pozytywne i negatywne.

Prof. Skudrzyk stwierdzi?, ?e nowo?ci? dla niego jest to, ?e realno?? mo?e wyst?powa? we ?nie. Wyst?pienie odczyta? jako prób? uszlachetnienia rzeczy. Poprosi? o kierowanie uwag i pyta? do prelegenta. Prof. Gryko podkre?li? nowo?? i oryginalno?? wyst?pienia. Czy ?wiadomo?? postrzega realno??? Prof. Symotiuk: raczej powiedzia?bym, ?e postrzega faktyczno??. Dr Monika Kardaczy?ska: Na czym polega tworzenie rzeczy? Symotiuk: Na?o?enie ró?nych obrazów (pegaz) nie jest twórczo?ci?. Twórczo?? daje wi?cej mo?liwo?ci. Mgr Iwona Siedlaczek: Do jakiego typu przedmiotów nale?? rzeczy? Mamy rzeczy zastane i tworzone. Symotiuk: Opowiadam si? za omnipotencjalizmem i absolutnym kreacjonizmem. Prof. Mizi?ska: Profesor zaprezentowa? my?lenie rewolucyjne, zerwa? z podzia?em na podmiot i przedmiot. Dr hab. Zofia Majewska:  Przypomnia?a mi si? wypowied? Edgara Morina w ksi??ce Kino i wyobra?nia: „Wy?wietlono nasze sny”. Czy istnieje wierno?? bez intencjonalno?ci?

Dr Marek Jaczy?ski w referacie Przebudzenie ekonomiczne omówi? rozwój nowych technologii (w szczególno?ci komputerowych) w Dolinie Krzemowej. Podkre?li?, ?e w Kalifornii nie ma autorytetów, dlatego m?odzi zdolni elektronicy i informatycy wdro?yli nowoczesne technologie. Poniewa? dr Jaczy?ski przez 30 lat przebywa? w USA, zapytano go, jak? ró?nic? dostrzega pomi?dzy Amerykanami a Polakami. Zwróci? uwag? na optymizm Amerykanów i gotowo?? podejmowania wyzwa?.

Po obiedzie odby? si? koncert skrzypcowy w wykonaniu mgr Iwony Siedlaczek. Program: - Nino Rota, motyw przewodni z filmu Ojciec chrzestny; - Astor Piazzola, Obuvion; - Christof Willibald Gluck, melodia z opery Orfeusz i Eurydyka.

Nast?pnie prof. Gra?ynie ?urkowskiej (URz) wr?czono numer „Colloquia Communia” po?wi?cony g?oszonej przez ni? koncepcji cz?owieka radykalnego. Prof. Mizi?ska zaprezentowa?a sylwetk? intelektualn? Jubilatki. Prof. ?urkowska powiedzia?a, ?e radykalizm wyrasta z ziemi, oznacza uwarunkowanie od do?u, zakorzenienie w sytuacji. Przekazano tak?e egzemplarze autorskie uczestnikom zlotu.

Prof. Mizi?ska zaproponowa?a omówienie tematu kolejnego zlotu. Wst?pnie przyj?to Niepe?nosprawno??, kalectwo, u?omno??.

Jan Darecki wyg?osi? referat Widzenie Boga twarz? w twarz wed?ug ?w. Jana od Krzy?a. Wskaza? na trzy stany: oczyszczaj?cy (medytacja), o?wiecaj?cy (kontemplacja) i jednocz?cy (zjednoczenie). Uczta wieczna oznacza mi?o?? a Christophoros to nios?cy Chrystusa. Moj?esz i Pawe? widzieli Boga twarz? w twarz. Dwie ekstazy: dusza wychodzi poza cia?o i poza czas. Cia?o widzi oczami, dusza widzi umys?em. Rozum jest wzrokiem duszy. Przebudzenie to przemienienie warunkowane przez relacj? osobow?. Pami?? zachowuje do?wiadczenie mistyczne. Bóg jest ?ywy albo go nie ma.

W dyskusji wzi??o udzia? kilka osób. Prof. Symotiuk: Czy mo?na by? jednocze?nie blisko i daleko od Boga? Prof. Gryko: Czy przebywanie z osob?, która prze?ywa stany mistyczne wp?ywa na inne osoby? Prof. Mizi?ska: Co sprawi?o, ?e agnostyk, ateista zmienia si?? Mistyk jest osob? wyrwan? z realno?ci, ale Jano stawia sobie konkretne zadania. Prof. Skudrzyk: Pozosta?my filozofami, a nie mistykami religijnymi. T?umaczmy do?wiadczenia mistyczne na w?asny j?zyk. Cz?owiek upraszcza. Deklaruj? ?wiatopogl?d panteistyczny. Chrze?cija?stwo powinno dojrze? do o?wiecenia. Jano: Mistyka to ?wi?to?? szarego ?ycia. Prof. Mizi?ska: Jak zareagowa?by? na tytu? Duchowo?? ateistyczna? Jano: Dla mnie to sprzeczno??. Dr Kardaczy?ska: S? to ró?ne poj?cia. Warto wspomnie? o duchowo?ci transpersonalnej. Prof. Mizi?ska: Fromm okre?li? potrzeb? religijn? jako potrzeb? czci.

Wieczorem odby? si? koncert pie?ni ludowych ?piewanych a cappella.  Bart?omiej Drozd,           Pawe? Grochocki, Ewa Grochowska i Olga Kozie? wykonali pie?ni polskie, rosyjskie i  ukrai?skie.

Równie? 21 kwietnia obradom przewodniczy? prof. Piotr Skudrzyk. Prof. Gra?yna ?urkowska wyst?pi?a z referatem Elipsy duchowo?ci. Wypowiedzia?a si? za potrzeb? obrony rozró?nienia mi?dzy jaw? a snem. Ludzkie biografie i historia pe?ne s? zapadania w sen i przebudze?. Przebudzenie funkcjonuje na ró?nych poziomach, bo cz?owiek nie jest monolitem. Co? w nas czuwa, co? w nas ?pi. Opozycja: real – wirtualno?? odnosi si? do jawy. Realizm metafizyczny wyrasta na pod?o?u nieokre?lono?ci. Rzeczy te? wpadaj? w stan u?pienia. Cz?owiek konfiguruje relacje mi?dzy rzeczami i porz?dkuje ?wiat. Stan u?pienia nie zawsze jest bezproduktywny. Filozofowie zapadaj? w stan dogmatycznej drzemki, budz? ich sceptycy i zwolennicy metafizyki negatywnej. G?ównym zadaniem filozofii jest budzenie. Przebudzenie to przej?cie od stanu niemocy do mocy. Ma ono charakter skoku zwi?zanego z ci?g?o?ci? oporu i potrzeb? wysi?ku. Najg??bszym snem jest realizm epistemologiczny. Duch ludzki musi nieustannie radykalizowa? swoje punkty widzenia. Duch ludzki ma moc performatywn?. Rzeczy istniej? w akcie kreacyjnym cz?owieka. Umys? demiurgiczny chaosowi nadaje kszta?t. Duchowo?? to tkanka ??czna ?wiata.

Prof. Skudrzyk: W jakim stopniu sen biologiczny mo?e by? okre?leniem dla snu duchowego? Prof. Mizi?ska: Prelegentka wprowadzi?a now? nomenklatur? filozoficzn?. Wybudzanie jest skokiem wzwy?, ale bywa te? skok w dó?. Linoskoczek ma rekwizyty zapewniaj?ce mu bezpiecze?stwo. Dr Grochowska: Rekwizyty s? dla ludzi, którzy patrz?, nie dla linoskoczka. Mgr Siedlaczek: Chcemy ograniczy? sen, ale drzemka jest wa?na dla organizmu. Prof. ?urkowska: Cz?owiek ma potrzeb? snu, ?wiadcz? o tym utopie. ?wiat bez  marze? by?by piek?em.

Nast?pny referat wyg?osi?a mgr Iwona Zakrzewska Konsumpcjonizm – ?ycie bez przebudzenia. Konsumpcjonizm okre?li?a jako ideologi? konstruowan? przez lata, u której podstaw leg?y: kapitalizm (wymieni?a jego fazy wed?ug Barbera, kapitalizm konsumencki wyró?nia generowanie sztucznych potrzeb), biurokracja (standaryzacja, dyspozycyjno??), teorie ekonomiczne (popyt, kontrola rynku). Mgr Zakrzewska uzna?a, ?e istnieje mo?liwo?? przebudzenia (nieskokowego) a nadzieje na to daje nasza nieracjonalno??, przedsi?biorczo??, awanturnictwo. Kreatywni s? wszyscy.

Prof. Skudrzyk: Referentka uzna?a przedsi?biorczo?? za zjawisko pozytywne, konsumpcjonizm za negatywny. Konsumpcjonizm aktywny bywa pozytywny. Broni? egoizmu. Prof. Gryko: Nie chciwo??, lecz praca i asceza to ?ród?a kapitalizmu. Prof. ?urkowska: By?o to interesuj?ce wyst?pienie. Zjawiska s? skomplikowane. Trzeba broni? swojego punktu widzenia. Podmiot na rynku nie jest racjonalny.

Dr Monika Kardaczy?ska przedstawi?a temat Uzdrowienie przez wizualizacje. Koncepcja Geralda Epsteina. Omówi?a Epsteina terapi? „snem na jawie”, do której doszed? podczas swego pobytu w Jerozolimie. Stan zdrowia jest odzwierciedleniem emocji. Wizualizacje zwi?zane z ruchem pionowym umo?liwiaj? samouzdrowienie. Negatywna emocja jest toksyn?. Wyobra?enie to mentalna forma uczucia, którego celem jest wyciszenie, oczyszczenie i zmiana. Optymalne warunki: poza faraona, g??boki oddech, wa?na rola wydechu, uzdrawianie tu i teraz. Im krócej, tym lepiej (przed ?niadaniem, przed zmierzchem, przed snem).

Dr Ewa Grochowska zaprezentowa?a referat Przebudzenie jako proces, czyli dlaczego „wieczór jest m?drzejszy od poranka”? Przebudzenie, o?wiecenie, dotkni?cie, powrót do ?róde? to do?wiadczenia trudne do opisu. Refleksja towarzyszy przebudzeniu post fatum. Grochowska opowiada?a o swoich spotkaniach z ludowymi ?piewakami i instrumentalistami urodzonymi przed 1930 rokiem. Ciekawa by?a forma rozmów i opowiada?. O najwa?niejszych rzeczach, ich sednie ludzie nie mówi? wprost. Nie wskazuj? na obrz?dy inicjacyjne (np. chrzciny, wesele)jako formy przebudzenia. Spotkania ze starszymi lud?mi ?wiadcz? o kumulacji do?wiadczenia, ale do?wiadczenie w ka?dym wieku jest pe?ne.

Prof. Skudrzyk: Szczery i prosty sposób mówienia prelegentka po??czy?a z wielk? odpowiedzialno?ci? za s?owo. Prof. ?urkowska podkre?li?a ciekawy materia? wyst?pienia i talent literacki referentki.

Prof. Gryko, który wcze?niej poprosi? o g?os na zako?czenie zlotu, ostatecznie z niego zrezygnowa?. Prof. Skudrzyk zamkn?? obrady.

OBEJRZYJ FOTO